Đá quý - Một số phương pháp kiểm định

Một số phương pháp kiểm định đá quý

Đá quý là loại trang sức giá trị tuy nhiên giữa tình trạng thật giả lẫn khó phân biệt hiện nay thì cần phải đến quá trình kiểm định đá quý để yên tâm. Vậy, các phương pháp kiểm định đá quý là gì, được sử dụng thiết bị nào, ade House Việt Nam (www.jadehousevn.com) xin giới thiệu tới bạn đọc một số phương pháp phổ biến dưới đây!

Phương pháp kiểm định đá quý vật lý

Sử dụng kính hiển vi

Kín hiển vi là một thiết bị hỗ trợ thiết yếu và rất quan trọng cho việc quan sát các cấu trúc bên trong của đá quý. Các thể vùi của một số khoáng sản hoặc đá quý là rất điển hình cho nguồn gốc địa lý của nó. Bằng cách sử dụng kính hiển vi, phương pháp xử lý nhiệt và các cải tiến rõ ràng khác có thể được xác định.

Chỉ số khúc xạ

Một tỷ lệ, cho biết 'mật độ quang' của một chất. Nó liên quan đến các góc tới và khúc xạ ánh sáng. Chỉ số khúc xạ là khác nhau đối với hầu hết các loài đá quý.

Trọng lượng riêng

Trọng lượng riêng (SG) là tỷ lệ giữa trọng lượng của một chất với trọng lượng của một thể tích nước tương đương. Mỗi loại đá quý đều có trọng lượng riêng và SG có thể được sử dụng làm giá trị bổ sung trong nhận dạng đá quý. Đối với điều này, một sự cân bằng thủy tĩnh được sử dụng.
Polariscope
Một dụng cụ quang học được sử dụng trong thử nghiệm đá quý trong suốt để phân biệt giữa vật liệu đẳng hướng và dị hướng.

Sử dụng kính lúp

Một công cụ để phát hiện pleochroism trong một vật liệu. Nó được xây dựng sao cho hai màu pleochroic, hoặc sắc thái của màu, có thể được phát hiện và so sánh cạnh nhau trong một chế độ xem.

Số dư

GRS sử dụng một số cân bằng carat 3 chữ số khác nhau (cân bằng carat hiệu chuẩn tự động Mettler Toledo).

Phương pháp kiểm định đá quý nâng cao

Quang phổ FTIR (Hồng ngoại biến đổi Fourier)

Máy quang phổ FTIR được sử dụng để đo độ hấp thụ của vật liệu trong phần hồng ngoại của phổ điện từ. Trong quang phổ hồng ngoại, bức xạ hồng ngoại được truyền qua một mẫu. Một số bức xạ hồng ngoại được hấp thụ bởi mẫu và một số bức xạ được truyền đi. Phổ kết quả đại diện cho sự hấp thụ và truyền phân tử, tạo ra dấu vân tay phân tử của mẫu. Giống như dấu vân tay, không có hai cấu trúc phân tử duy nhất tạo ra phổ hồng ngoại giống nhau. Điều này làm cho phổ hồng ngoại rất hữu ích cho một số loại phân tích. Ví dụ:

• Phát hiện các polyme, dầu và nhựa được sử dụng để ngâm tẩm, ví dụ như trong jadeite, opal hoặc ngọc lục bảo
• Phân biệt một số vật liệu đá quý tự nhiên và tổng hợp, ví dụ như ngọc lục bảo
• Ý kiến ​​về xử lý nhiệt trên ruby ​​và sapphire

[caption id="attachment_4704" align="aligncenter" width="960"] Đá quý Saphire[/caption]

Quang phổ Raman

Phổ Raman được sử dụng để nghiên cứu các chế độ rung, quay và các tần số thấp khác trong đá quý và khoáng chất. Nó dựa vào tán xạ không đàn hồi, hoặc tán xạ Raman (hiệu ứng Raman), của ánh sáng đơn sắc, từ tia laser trong vùng nhìn thấy, gần hồng ngoại hoặc gần tia cực tím. Ánh sáng laser tương tác với các rung động phân tử, phonon hoặc các kích thích khác trong hệ thống, dẫn đến năng lượng của các photon laser bị dịch chuyển lên hoặc xuống. Sự thay đổi năng lượng cung cấp thông tin về các chế độ rung trong hệ thống. Phổ Raman là một công cụ rất nhanh và đáng tin cậy để xác định các khoáng chất và đá quý. Phổ Raman được sử dụng để:

• Xác định vật liệu đá quý hoặc các bộ phận riêng lẻ của đá quý hoặc vật trang trí
• Xác định vùi
• Xác định các chất làm đầy, ví dụ như nhựa và dầu trong ngọc lục bảo

Quang phổ quang phát quang

Sự phát quang (viết tắt là PL) là sự phát xạ ánh sáng từ bất kỳ dạng vật chất nào sau khi hấp thụ photon (bức xạ điện từ). Nó là một trong nhiều dạng phát quang (phát xạ ánh sáng) và được bắt đầu bằng kích thích ảnh (kích thích bằng photon), do đó tiền tố ảnh-. Các hệ thống phát quang được sử dụng để:

• Phân biệt kim cương tự nhiên và tổng hợp
• Xác định phương pháp điều trị kim cương
• Xác định khoáng sản
• Xác định phương pháp điều trị bằng đá quý

Quang phổ UV-VIS (Tia cực tím nhìn thấy được)

Máy quang phổ UV được sử dụng để đo và ghi lại các mẫu hấp thụ đặc trưng trong phạm vi bức xạ UV của đá quý. Máy quang phổ UV-VIS được sử dụng để:

• Nghiên cứu nguồn gốc của ngọc lục bảo và ngọc bích, trong đó đá có nguồn gốc khác nhau có thể tạo ra các đặc tính hấp thụ khác nhau trong vùng UV và vùng nhìn thấy của quang phổ
• Hỗ trợ nhận dạng khoáng sản

Quang phổ EDXRF (huỳnh quang tia X phân tán năng lượng)

Quang phổ huỳnh quang tia X tán sắc năng lượng được sử dụng để phân tích thành phần hóa học của đá quý. Một mẫu được nhắm mục tiêu bằng tia X năng lượng cao, các electron quỹ đạo bên trong bị đẩy ra bởi các tia X năng lượng cao (bước sóng ngắn). Sự loại bỏ này dẫn đến cấu trúc nguyên tử không ổn định dẫn đến các electron từ quỹ đạo cao hơn rơi trở lại vị trí của electron bị đẩy ra. Sự khác biệt về năng lượng giữa quỹ đạo ban đầu và quỹ đạo cuối cùng được giải phóng dưới dạng tia X đặc trưng (huỳnh quang). Năng lượng và số lượng các tia X đặc trưng này được chuyển thành phổ. Mỗi đỉnh là đặc trưng của một nguyên tố hóa học của một số nguyên tử cụ thể. Nồng độ tương đối của các nguyên tố được biểu thị bằng cường độ cực đại của tia X huỳnh quang. EDXRF được sử dụng để phân biệt:

• Tự nhiên từ vật liệu đá quý tổng hợp
• Nguồn gốc của đá quý bằng cách chỉ ra nồng độ tương đối của các yếu tố nhất định

LIBS (Quang phổ sự cố do Laser gây ra)

Một xung laser ngắn được tập trung vào bề mặt của một viên đá quý để tạo ra plasma. Phát thải từ các nguyên tử và ion trong plasma được thu thập và phân tích bằng máy quang phổ có độ phân giải cao. LIBS được sử dụng để:

• Kiểm tra corundum cho phương pháp điều trị beryllium và phân tích semiquantitave của các yếu tố ánh sáng: Li, Mg và Be trong đá quý.
• Nguồn gốc tiềm năng của một viên đá quý bằng cách phát hiện các yếu tố nhất định

LA-ICP-MS (Phương pháp quang phổ khối plasma plasma ghép nối tự cảm)

Trong Laser Ablation Kết hợp quang phổ khối plasma plasma kết hợp cảm ứng, đá quý hoặc khoáng chất được phân tích trực tiếp bằng cách cắt bỏ với một chùm tia laser xung. Các sol khí được tạo ra được vận chuyển vào lõi của plasma argon tự cảm (ICP), tạo ra nhiệt độ rất cao. Plasma trong ICP-MS được sử dụng để tạo ra các ion sau đó được đưa vào máy phân tích khối. Các ion này sau đó được tách ra và thu thập theo khối lượng của chúng để tính tỷ lệ. LA-ICP-MS được sử dụng để:

• Phân tích các thành phần của một loại đá quý, khoáng sản hoặc mẫu chưa biết. Chúng có thể được xác định và đo lường, thậm chí các yếu tố rất nhẹ.
•  

Xem thêm:
Phát hiện mới về "đá tím jadeite"
Đá phong thủy thiên nhiên dành cho mẹ và bé
Một số phương pháp kiểm định đá quý
Đá quý trong công nghiệp chế tác trang sức, và công nghiệp
Đá quý và năng lượng chữa bệnh
10 loại đá quý có giá trị nhất trên thế giới
Benitoite –Viên đá quý bí ấn

Những sắc thái của ngọc bích

Ngọc bích rất được người Trung Quốc tôn kính bởi gắn liền với lịch sử và văn hoá từ cách đây hàng ngàn năm, giá trị cũng được khẳng định bởi các vị vua đời Thanh, vì họ đánh giá rất cao độ tinh khiết của loại đá này. Trong bài viết này, Jade House Việt Nam (www.jadehousevn.com) cùng quý độc giả khám phá những giá trị tuyệt vời của viên ngọc nổi tiếng này nhé!

Giá trị của ngọc bích

Ngọc bích rất được người Trung Quốc tôn kính bởi gắn liền với lịch sử và văn hoá từ cách đây hàng ngàn năm, giá trị cũng được khẳng định bởi các vị vua đời Thanh, vì họ đánh giá rất cao độ tinh khiết của loại đá này.
Khi số lượng người giàu ở Trung Quốc ngày càng gia tăng, nhu cầu đối với ngọc bích cũng tăng đột biến, nhưng các mỏ cung cấp ở Myanmar lại sụt giảm sản lượng khai thác, dẫn đến giá thành bị đẩy lên một cách chóng mặt. Bên cạnh nhóm người Trung Quốc vốn đã ưa chuộng ngọc bích từ lâu, tuyệt tác thiên nhiên này còn đang thu hút sự chú ý của đông đảo khách hàng từ phương Tây.

“Với việc Trung Quốc mở cửa thị trường trong vài thập kỷ qua, một làn sóng các nhà sưu tập đã đổ xô vào quốc gia đông dân nhất thế giới này. Thị trường đấu giá ngọc bích (ngọc đổi màu nói chung) đã phát triển rất nhanh trong 10 năm qua", Chin Yeow Quek, Giám đốc phòng đá quý quốc tế của Sotheby’s châu Á, chia sẻ.

[caption id="attachment_2895" align="aligncenter" width="637"] Polar Jade được coi là sản phẩm nephrite xanh tốt nhất của British Columbia.[/caption]
Giá ngọc bích tăng lên là điều không thể phủ nhận. Ngoài những chiếc vòng trị giá vài triệu USD, trang sức ngọc bích với màu sắc và chất lượng hoàn mỹ đã thu hút lượng tiền lớn đổ vào thị trường này.
Một trong những mẫu trang sức chế tác từ ngọc bích đắt đỏ nhất là chiếc vòng cổ gắn kèm đá hồng ngọc và kim cương của Cartier. Tuyệt phẩm này từng thuộc sở hữu của nữ tỷ phú Barbara Hutton, sau đó xuất hiện tại buổi bán đấu giá Sotheby’s Hồng Kông vào tháng 4.2014 và tìm được chủ nhân mới với giá 27,44 triệu USD, cao hơn nhiều con số ước tính 12,8 triệu USD.

“Đây là một mức giá không tưởng", Chiang Shiu-Fung, Phó giám đốc và chuyên gia đá quý của nhà đấu giá Christie’s châu Á, nói. Chiang trích lại một câu tục ngữ xưa của người Trung Quốc: “Vàng có giá, ngọc bích vô giá".

Tuy nhiên, không phải tất cả loại ngọc bích đều có giá trị giống nhau, và việc phân biệt chủng loại, chất lượng cũng như khả năng nhận biết thật giả rất quan trọng, nhưng lại không hề dễ dàng.
Đá ngọc bích đạt chất lượng cao nhất và tinh khiết nhất ở nhiều trạng thái màu sắc khác nhau, từ xanh đậm đến tím nhạt, trắng, đen, thường được chế tác thành trang sức. Còn những loại chưa đạt tới “độ chín" sẽ mềm hơn, màu sắc phân bố không đều và phổ màu lớn hơn sẽ được dùng để làm tượng hoặc đồ chạm trổ. Ngoài ra, vẫn còn loại ngọc bích chất lượng thấp làm từ đá công nghiệp, sau đó trộn thêm màu hoặc polymer để làm hiệu ứng giống như thật.
Dù hầu hết các chuyên gia đá quý có thể thẩm định sự khác biệt giữa các sản phẩm bằng trực quan, nhưng không phải lúc nào cũng đáng tin cậy, và chưa có bất kỳ tiêu chuẩn quốc tế nào ra đời để hướng dẫn, phương pháp xác định ngọc bích tinh khiết này chỉ có thể đạt tỉ lệ chính xác 80-90%. “Nếu bạn thực sự muốn chắc chắn 100% rằng đây là một mảnh ngọc bích hoặc các loại đá quý tương tự, hãy đem đến phòng thí nghiệm", Chiang nói.
Ngay cả khi đó là ngọc bích nguyên chất, thì việc trải qua quá trình chế tác, xử lý hoặc bất kỳ pha trộn nào cũng làm giảm giá trị của đá. Chiang khẳng định: “Những viên đá tự nhiên, chưa qua xử lý được xếp hạng ‘đá loại A’. Đối với thị trường đồ trang sức, dù là loại đá gì thì sản phẩm tự nhiên vẫn được yêu thích nhất. Con người có thể can thiệp nhân tạo để cải thiện màu sắc, nhưng giá trị của viên đá sẽ bị giảm đi ít nhiều".

Nguồn cung quyết định xu hướng

Sự gia tăng không ngừng về nhu cầu đối với ngọc bích chất lượng cao của giới trung thượng lưu Trung Quốc đã ảnh hưởng đáng kể đến giá cả. Sự sụt giảm sản lượng khai thác tại Myanmar – nguồn cung ngọc bích thô lớn nhất thế giới – cũng đóng góp không nhỏ vào tình trạng tăng giá.
Các nhà đấu giá ở Trung Quốc, nơi đại đa số tác phẩm từ ngọc bích được bán ra, nhanh chóng nhận thấy xu hướng mới này. Do số lượng khan hiếm nên các nhà sưu tập thường chú trọng vào màu sắc và độ trong suốt của viên đá. “Dù thị trường ngọc bích tăng trưởng kỉ lục trong năm 2013 và 2014, nhưng những nhà sưu tập người Trung Quốc ngày càng chọn lọc hơn, họ muốn một tác phẩm thực sự độc đáo và quý hiếm", Chin thuộc nhà đấu giá Sotheby’s nói.
“Ngày nay, nhiều người thích những sản phẩm đơn giản nhưng có kiểu cách ấn tượng. Các nhà sưu tập đá đổi màu thường ưu tiên về chất liệu cũng như chất lượng của viên đá", Chiang chia sẻ.
Trên thị trường bán lẻ, chính sự nhận thức rõ hơn về ngọc bích cùng mức giá tăng nhanh chóng đã thu hút thêm nhiều đối tượng quan tâm đến loại đá quý này – Nicole Kidman hay Jessica Chastain là những minh tinh đầu tiên cập nhật xu hướng.
Từ góc độ của những người kinh doanh xa xỉ phẩm, nét cá tính và sự độc đáo của sản phẩm chính là yếu tố quan trọng nhất để khách hàng lựa chọn, Eddy Hui, Giám đốc nghệ thuật từ phòng trưng bày đá quý Edward Chiu, Hồng Kông, nhận định.
Ông cho biết có sự khác biệt rõ ràng giữa gu thẩm mỹ của châu Á và châu Âu. “Người Trung Quốc mua đá đổi màu thường gắn liền với lý do tình cảm, và họ đặc biệt chú ý đến màu sắc, độ trong suốt. Còn khách hàng phương Tây thiên về yếu tố tinh xảo, cầu kỳ".

Lựa chọn thông minh

Dù sở thích là gì hay ngân sách bao nhiêu, việc tìm hiểu kiến thức phân loại ngọc bích là điều cần thiết đối với những ai đang có nhu cầu đầu tư vào đá quý. Với tư cách là một người kinh doanh, Chiang chia sẻ vài điều quan trọng giúp người mua tìm ra sản phẩm mình cần.
Thứ nhất, kết cấu của đá phải tốt, vì điều này giúp tăng cường độ tinh khiết tự nhiên – càng nhiều ánh sáng xuyên qua thì chất lượng của viên đá càng cao. Màu sắc đá cũng ảnh hưởng đáng kể đến giá trị của đá, và cho dù là màu xanh, tím oải hương hay trắng, tất cả đều phải tinh khiết, đều màu và tông sáng.
Viên ngọc có kích cỡ lớn lớn chưa chắc sẽ tốt hơn. “Nếu bạn phải lựa chọn giữa một viên đá lớn, nhưng chỉ đạt chất lượng thương mại, với một viên nhỏ hơn đã ở ngưỡng tuyệt mỹ, nên nhớ, bạn đang mua đá quý chứ không phải mua gạch. Kích cỡ lớn hơn chẳng có ý nghĩa gì", Chiang nói.
Cuối cùng, gạt vấn đề chuyên môn sang một bên, theo nhà thiết kế đồ trang sức Hui, tất cả điều cần làm là lựa chọn một người bán đáng tin cậy và làm theo sự mách bảo của trái tim: “Ngọc bích cũng giống như chúng ta: luôn độc nhất. Yêu từ cái nhìn đầu tiên thực sự là cách tốt nhất để kết nối bạn với viên đá quý của riêng mình. Cũng giống khi nhìn thấy Mr.Right của chính mình, bạn sẽ cảm nhận được ngay".
 Jade Land – Vùng đất ngọc bí ẩn phần 1
Đường đến Jade Land – Vùng đất ngọc
Bloodstone – Viên đá quý quan trọng nhất trong Kinh thánh